Alienum phaedrum torquatos nec eu, vis detraxit periculis ex, nihil expetendis in mei. Mei an pericula euripidis, hinc partem.
 

นอนหลับก็จำศัพท์ได้ นักวิทย์พบว่าสมองเราเรียนรู้ระหว่างหลับได้

นอนหลับก็จำศัพท์ได้ นักวิทย์พบว่าสมองเราเรียนรู้ระหว่างหลับได้

ไม่ว่าใครก็อยากเก่งภาษา อยากจดจำและเรียนรู้ศัพท์ใหม่ๆให้ได้ด้วยเวลาที่มีอยู่อย่างจำกัด

โดยเฉลี่ยคนเราใช้เวลา 1 ใน 3 ของชีวิตไปกับการนอน บางคนจึงเลือกที่จะลดเวลานอนของตัวเองลงเพื่อเพิ่มผลิตผลจากการทำงาน แต่ก็ต้องแลกมากับสุขภาพที่ย่ำแย่

ในอนาคต เวลาที่ใช้ไปกับการนอนหลับอาจไม่ใช่อุปสรรคของการเรียนภาษาอีกต่อไป เมื่อทีมนักวิทยาศาสตร์นำโดยมาร์ก อาไลน์ ซึสต์ (Marc Alain Züst) แห่งสถาบันจิตวิทยาและศูนย์ปริชาน การเรียนรู้ และความจำ (Institute of Psychology and Center for Cognition, Learning, and Memory) มหาวิทยาลัยแบร์น (University of Bern) ประเทศเยอรมนี และคณะ สามารถพิสูจน์ได้ว่ามนุษย์สามารถจดจำความหมายของศัพท์ใหม่ๆ ได้แม้กระทั่งในขณะหลับ!

การนอนหลับไม่ใช่การปิดสวิตช์สมองเหมือนกับที่เราสั่งชัตดาวน์คอมพิวเตอร์ แต่เป็นการพาสมองเข้าสู่อีกสภาวะหนึ่ง ซึ่งสำคัญและจำเป็นไม่แพ้ช่วงที่เราตื่นนอน

หากวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง (electrocephalography) ในขณะหลับ เราจะสามารถแบ่งสภาวะการนอนได้ออกเป็นสองระยะ ได้แก่ระยะที่หลับลึก กับระยะที่หลับฝัน โดยที่ในช่วงที่เราหลับลึก คลื่นไฟฟ้าสมองจะมีความต่างศักย์ขึ้นลงๆ อย่างช้าๆ ด้วยความถี่ราว 0.5-2 Hz นักวิทยาศาสตร์เรียกช่วงนี้ว่า Slow-wave sleep ซึ่งสัมพันธ์กับการทำให้ข้อมูลที่เรารับเข้ามาระหว่างตื่นนอนแจ่มชัดขึ้น ไม่เลือนหายไปโดยง่าย เรียกว่ากระบวนการ Memory consolidation

แต่การรับข้อมูลใหม่ๆ เข้ามาแล้วจดจำให้ได้ระหว่างนอนหลับ จะเป็นไปได้จริงหรือ ? เพราะนอกจากจะขัดกับสามัญสำนึกแล้ว หลักฐานก่อนหน้านี้ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาเกี่ยวกับโปรตีนและสารสื่อประสาทในสมอง ก็บ่งชี้ว่าการนำข้อมูลใหม่ๆ เข้าสู่สมองเกิดขึ้นในช่วงขณะที่ตื่นนอน

งานวิจัยล่าสุดจากมาร์กและคณะที่ตีพิมพ์ลงในวารสาร Current Biology เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2019 ที่ผ่านมา จึงนับว่าท้าทายแนวคิดเดิมมากทีเดียว

ผู้เข้าร่วมการทดลองซึ่งเจ้าของภาษาเยอรมันจะได้เข้ามานอนในห้องปฏิบัติการเป็นเวลาประมาณ 90 นาที ระหว่างนั้นจะใส่หูฟังพร้อมถูกวัดคลื่นไฟฟ้าสมองไปด้วย

เมื่อเข้าสู่ช่วงการหลับลึกแบบ Slow-wave ทีมนักวิจัยจะเปิดเสียงคำศัพท์ขึ้นมาเป็นคู่ๆ คำหนึ่งไม่มีความหมาย เรียกว่า Pseudoword อีกคำหนึ่งมีความหมายจริงๆ เป็นสิ่งของที่พบเห็นได้ทั่วไป เช่น “tofer” ไม่มีความหมาย เป็น Pseudoword มาคู่กับ “haus” ที่แปลว่า “บ้าน”

พูดได้อีกอย่างหนึ่งว่า ผู้เข้าร่วมจะต้องเรียนความหมายของภาษาใหม่ (ภาษา Pseudoword) ในระหว่างงีบหลับนั่นเอง

จากนั้น เมื่อผู้เข้าร่วมลืมตาตื่น จะต้องมาทำแบบทดสอบวัดความจำ Pseudoword ที่ได้ยินไปตอนหลับ

การทดสอบวัดความจำจะมาในรูปแบบของคำถาม กล่าวคือ ผู้เข้าร่วมการทดลองจะได้ฟังเสียงของ Pseudowordแล้วจะต้องตอบคำถามว่า ความหมายของคำที่ได้ยินสามารถนำไปใส่ลงในกล่องรองเท้าได้หรือไม่ ในกรณีของคู่คำ tofer-hausเมื่อได้ยิน “tofer” จะต้องตอบว่า “ไม่ได้” จึงจะถูกต้อง (เพราะบ้านนั้นใหญ่เกินกว่าจะใส่ลงในกล่องรองเท้า)เป็นต้น

นอกจากนี้ ในขณะที่ทำแบบทดสอบวัดความจำ ผู้เข้าร่วมจะถูกแบ่งเป็นกลุ่มที่ถูกวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง และวัดระดับการทำงานของสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (fMRI) เพื่อศึกษาว่าสมองส่วนใดสัมพันธ์กับเรียนรู้ศัพท์เหล่านี้

ผลการวิเคราะห์พบว่าผู้เข้าร่วมตอบคำถามได้ถูกต้องเกินกว่าที่จะเป็นการเดาสุ่ม คลื่นไฟฟ้าสมองบริเวณด้านหน้าของศีรษะซึ่งตรงกับตำแหน่งสมองส่วนหน้า (frontal lobe) อันสัมพันธ์กับการคิดวิเคราะห์ข้อมูล ก็พบว่ามีการทำงานมากขึ้น ส่วนผลการสแกนสมองด้วยfMRI ทีมนักวิทยาศาสตร์พบว่าสมองบางส่วนมีกิจกรรมเพิ่มขึ้นมากกว่าปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งฮิปโปแคมปัส (hippocampus) ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับการสร้างความจำ รวมถึงส่วนอื่นๆ ที่เก็บความหมายของคำศัพท์เอาไว้

“น่าสนใจมากที่สมองบริเวณเหล่านี้ทำงานในจังหวะของการเรียกความทรงจำขึ้นมาใช้งาน ทั้งๆ ปกติแล้วจะทำงานในช่วงของการเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ๆ แสดงว่าโครงสร้างสมองกลุ่มนี้สามารถทำงานได้ดีแม้ในขณะหลับ ไม่เกี่ยงว่าจะมีสติสัมปชัญญะหรือไม่” มาร์กกล่าวเสริม

จากความเชื่อเดิมที่ว่าในขณะที่เราหลับ ร่างกายจะปิดสวิตช์ไม่รับรู้สิ่งแวดล้อมภายนอก แต่ข้อสรุปจากงานวิจัยนี้กลับทำให้เราต้องมาคิดใหม่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้กับการเรียนรู้ สองสิ่งนี้อาจไม่จำเป็นต้องมาพร้อมกันเสมอไป

“เราจะเรียนรู้เรื่องอะไรได้บ้างและมากมายแค่ไหนในขณะหลับลึก กำลังจะเป็นหัวข้อการค้นคว้าที่น่าสนใจในอีก 3-4 ปีนับจากนี้” คาทารินา เฮนเคอ (Katharina Henke) หนึ่งในคณะนักวิจัย กล่าวปิดท้าย

บทความโดย  อาจวรงค์ จันทมาศ

อ้างอิง

https://medicalxpress.com/news/2019-01-vocabulary-deep.html

https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(18)31672-5

Date

พฤษภาคม 28, 2019

Category

STEM NEWS